DZIEŃ DRUGI SPRZĄTANIA

No i znów było dużo pracy w przemiłym towarzystwie. Dziś przyszedł Pan Bogdan, Martyna, Jola, Radek, Kuba, Łukasz no i oczywiście Daniel z jego magicznymi kosiarkami :)

Chciałabym sprostować wiadomości dotyczące sprzątania cmentarza. 

Drodzy Państwo, którzy mówicie, że to jest pierwsza akcja sprzątania cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli jesteście w błędzie.

Jest to pierwsza akcja ogłoszona publiczne dla wszystkich chętnych chcących zrobić coś sensownego dla naszego cmentarza i zachowania pamięci o ponad 30% społeczności Zduńskiej Woli.

Cmentarz jest sprzątany systematycznie od lat 80-tych. Każdego roku sprzątała go Pani Elżbieta bez jakiejkolwiek pomocy ze strony miasta i muzeum - tak przynajmniej twierdziła. Ja dołączyłam do niej w 1998 roku i rzeczywiście doświadczyłam tego na przysłowiowej "własnej skórze". Śmieci wyrzucałyśmy wtedy do koszy w pobliskich blokach. Jakiekolwiek prośby o pomoc z naszej strony do Urzędu Miasta kończyły się niepowodzeniem. Sytuacja zmieniła się, kiedy do Zduńskiej Woli przyjechał prof. Daniel Wagner. Miasto zrozumiało wówczas, że pomimo iż teren nie należy do samego miasta, to jednak opowiada nam historię Zduńskiej Woli, jest częścią tożsamości miasta i jego mieszkańców.
W ten sposób ja biorę udział w uprzątaniu cmentarza od 15 lat, o których wspominałam w moim poprzednim wpisie zapraszającym do akcji.

Od 2010 roku sprzątam cmentarza z Kubą lub Eweliną oraz jak zawsze przy ogromnej pomocy Tomka. Podczas prac dokumentacyjnych (2001-2007) cmentarz został gruntownie wyczyszczony. Miasto wycięło wówczas wszystkie dziczki i trawy. Osoby współpracujące nad dokumentacją dopełniły dzieła i oczyściły wszystkie macewy z mchu i traw. Od tego czasu jednak trawa i mech narastają ponownie na macewy, które znów przestają być widoczne.

Każdego roku młodzież sprząta cmentarz w ramach akcji "Sprzątanie Świata". Ostatnio głównie jest to Liceum Plastyczne, ale cmentarz sprzątały także dzieci z Zespołu Szkół Ogólnokształcących z Zapolic i z byłej już Szkoły podstawowej nr 12.

Gdyby nie te wszystkie prace porządkowe dzisiaj nie bylibyście Państwo w stanie wejść na teren cmentarza bo byłby on zwyczajnie jednym wielkim śmietnikiem. 

Kilka lat temu Kuba wywiesił prośbę na tablicy ogłoszeń należącej do działek sąsiadujących z cmentarzem, aby nie wyrzucać śmieci na teren cmentarza. 

Znajdowaliśmy już na nim wszystko: była wersalka, butelki, stare rowery, zdechłe psy, telewizory, buty, torebki po kleju, prezerwatywy, a przedwczoraj dwie torby zużytych pampersów. 

Tak więc szanowni Państwo - ręce opadają! Każdego roku prosimy uszanować miejsce pochówku 7600 zduńskowolan oraz grób masowy, w którym spoczywa kilkuset zduńskowolan brutalnie zamordowanych podczas likwidacji getta. Wciąż jednak są osoby, które traktują cmentarz, jak śmietnik gdzie można wyrzucić przysłowiowy stary opiekacz.

Cmentarz w tym roku odwiedziło już blisko 300 osób z całego świata. Zapowiadają się kolejne osoby, także grupa młodzieży z Izraela z Asherem Ud Sieradzkim. To On i prof. Wagner pokazali ponownie Zduńską Wolę światu. Postarajmy się nie zniszczyć ich wielkiej pracy na rzecz naszego miasta.

PIERWSZY DZIEŃ SPRZĄTANIA CMENTARZA

Jesteśmy właśnie po pierwszym dniu sprzątania cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli.

Przyjechali Państwo Adriana, Teresa i Zbigniew z Sieradza, był Tomek z Gdyni, Kalina i Kuba - studenci z Krakowa, ale rodem ze Zduńskiej Woli, oraz pozostałe osoby ze Zduńskiej Woli: Daniel, Mariusz, Martyna i Łukasz.

Udało nam się uprzątnąć fragment chodnika przy głównej bramie, oczyściliśmy macewy przy głównej bramie, wynieśliśmy śmieci z terenu cmentarza (w tym dwa worki zużytych pampersów!!), wykosiliśmy cały teren przy głównej bramie oraz ścięliśmy gałęzie na wysokość człowieka, tak aby przestrzeń cmentarza była widoczna zaraz po zajrzeniu przez bramę. W sumie pracowaliśmy niemal trzy godziny.

Bardzo serdecznie dziękuję Wam wszystkim, którzy odpowiedzieliście na apel i którzy chcecie kontynuować rozpoczęte prace. Dziękuję Urzędowi Miasta i Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola za dostarczenie nam sprzętu do prac. Prace nie mogłyby się odbyć także, gdyby Kuba i Daniel nie przynieśli własnych kosiarek.

Serdeczne podziękowania składam mamie jednego z naszych uczestników - Agnieszce, która zadbała o to, aby w przerwie zapracowani wolontariusze mieli co zjeść i napić się :)

Dziękuję także lokalnym mediom, które także nas nie zwiodły i podały nowinę o akcji w daleki eter, nie tylko w Zduńskiej Woli - stąd właśnie obecność Państwa z Sieradza :)

TAK BYŁO

 fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

A JEST TERAZ TAK:

 

fot. (c) Kamila Klauzińska

 

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

SPRZĄTANIE CMENTARZA

Ludziska kochane, którym na sercu leży przyszłość cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli, 

zapraszamy Was do wspólnego posprzątania cmentarza 

w dniu 24 lipca (środa) o godz. 12:00. 

Jeśli ktoś z Was posiada kosiarkę spalinową z żyłką i mógłby ją użyć w tym dniu w szczytnym celu, to będziemy bardzo wdzięczni za pomoc. Kosiarka jest nam niezbędna, niestety nie posiadamy takiego cuda.

Prosimy uprzejmie o wcześniejszą wiadomość dotyczącą kosiarki, ponieważ dzięki niej będziemy wiedzieli, jak zaplanować prace. Prosimy także, w miarę możliwości, o potwierdzenie Waszego udziału. To też ułatwi nam rozplanowanie prac.

Piszcie na  adres: kamila.klauzinska@poczta.onet.pl
Już wkrótce, jak co roku 24 sierpnia, zapraszamy na Dzień Otwarty Cmentarza Żydowskiego.

Przekażcie tę wiadomość dalej prosimy i dziękujemy :)

Kamila Klauzińska i KubaPawelec

Urząd Miasta, jak co roku grzecznościowo wykosił część traw, głównie wzdłuż alejek prowadzących do grobu masowego i wokół tego grobu. Konieczne jest jednak uprzątnięcie skoszonej trawy, wyniesienie śmieci, które znów są przerzucane przez płot przez mieszkańców miasta, wyczyszczenie pomnika. To syzyfowa praca, która dla mnie trwa już od 15 lat. Tak jest każdego roku. 

Trawa zalegająca na macewach powoduje, że odnalezienie poszczególnych macew jest utrudnione. Oczywiście dzięki planom cmentarza z dokładnym rozmieszczeniem nagrobków jest to nadal możliwe, niemniej jednak trzeba znów poszukiwać ich pod czasami dziesięciocentymetrową warstwą trawy i chwastów. 

Poza tym musimy mieć świadomość, że każdego roku Zduńską Wolę odwiedzają goście z całego świata. W tym roku cmentarz zwiedzało już ponad 300 osób. To oni zabiorą ze sobą widok cmentarza do swoich miast i krajów, pokażą bliskim i znajomym. To są nasi ambasadorowie. Jaką wizytówkę otrzymają od nas, taką przekażą dalej. 

Nie możemy zapominać, że cmentarz ten spełnia kilka ról: tutaj spoczywa ponad siedem i pół tysiąca zduńskowolan, jest to miejsce pamięci narodowej bo tutaj rozegrał się dramat i ostatnie chwile likwidacji getta żydowskiego. Na cmentarzu znajduje się mogiła masowa kilkuset osób zamordowanych zarówno na terenie cmentarza, jak i jeszcze w getcie. W końcu jest to od 2010 roku zabytek wpisany na listę zabytków. 

To część historii Zduńskiej Woli, bez której nasze miasto nie byłoby dziś takie, jakie jest. Ta historia określa przecież i nas, to kim jesteśmy i to kim chcemy być.

Dlatego serdecznie zapraszam wszystkich zduńskowolan, którzy nie wyjechali na wakacje, a chcieliby zrobić coś sensownego. 

Jeśli wśród Państwa znajdzie się dodatkowo ktoś, kto posiada kosiarkę żyłkową i chciałby jej użyć podczas naszej akcji sprzątania cmentarza to będzie cudownie”

To były cudne dni! Koncerty w pięciu miastach, wszędzie pełne sale, owacje, bardzo ciepłe przyjęcie. Ba!! Do Muzeum Historii Żydów w Warszawie przyjechali mieszkańcy Wałbrzycha, którzy dowiedzieli się z mediów o koncercie Fay Sussman, która w końcu w Wałbrzychu się urodziła.

Trasa koncertowa była częścią projektu "Fay's Journey", w ramach którego powstaje film dokumentalny. Fay jest bardzo aktywnie zaangażowana w działania organizacji na rzecz praw człowieka. Wierzę, że jej spotkania z ciepłą i serdeczną polską publicznością tylko umocniły ją w misji budowania mostów między ludźmi.

A ja serdecznie i szczególnie dziękuję zduńskowolskiej publiczności, która nigdy nie zawodzi! :)

Wciąż jeszcze można oglądać relację z koncertu w reportażach TV-zwmedia. Płyta zespołu dostępna jest w Muzeum Historii Miasta. 

Zespół oprócz tego, że dał świetny koncert, zwiedził Zduńską Wolę, w tym także cmentarz żydowski.

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

fot. (c) Kamila Klauzińska

Zapraszam Państwa serdecznie na jedyny taki koncert. 

W Zduńskiej Woli znów zabrzmi język jidysz w pięknej muzycznej aranżacji zespołu Klezmer Divas z Australii.

Początek o 19:30 w ogrodzie Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola.

 

Zespół przylatuje do Polski aby dać tylko pięć koncertów. Pierwszy koncert odbędzie się w Muzeum Historii Żydów w Warszawie, następnie zespół zagra w Żyrardowie, w Muzeum Historii Miasta w Zduńskiej Woli, a także w Krakowie i na VI Festiwalu Kultury Żydowskiej Yahad w Szczekocinach.

Jak Państwo może pamiętają w grudniu 2012 roku Zduńską Wolę odwiedził Paul Green - fotograf i filmowiec z Sydney (pisałam o jego wizycie na moim blogu). Paul, wspólnie z Judy Menczel, jest producentem filmu, który powstaje podczas pobytu zespołu w Polsce. 

Klezmer Divas to jeden z najbardziej twórczych i ciekawych współczesnych zespołów klezmerskich. Niezwykła kombinacja standardów wschodnioeuropejskich melodii, granych w minorowej tonacji zabierze Państwa w podróż poprzez lata 30. do epoki swingu, jazzu, tanga i waltza, muzyki cygańskiej i klezmerskiej.

Brzmienie pełnego ciepła i emocji śpiewu Fay Sussman porównywane jest do berlińskiego kabaretu Marleny Dietrich. Po koncercie, jaki Klezmer Divas dał w Polskiej Ambasadzie w Australii, tamtejsza polska prasa porównała Fay Sussman do „Jidysz Piaf”.

Fay Sussman jest czynnie zaangażowana w prace organizacji na rzecz praw człowieka Courage to Care. Podróż do Polski z zespołem Klezmer Divas jest dla niej jednocześnie misją budowania mostów między narodami, w którą głęboko wierzy.

 

 

Zespół zagra w Zduńskiej Woli w ramach Festiwalu Trzech Kultur 3K

5 lipca 2013 (piątek)

W dniu 5 czerwca b.r. miałam ogromną przyjemność przeprowadzenia wykładu dla grupy amerykańskich studentów z Hillels of Greater Baltimor. Zostałam o to poproszona przez Polską Agencję Prasową, która wspólnie z Ministerstwem Spraw Zagranicznych była organizatorem pobytu grupy w Polsce. Wykład odbył się w Fundacji Monumentum Iudaicum Lodzense w Łodzi. 

Grupa zapoznała się z działaniami polskich wolontariuszy na rzecz ocalania pamięci o polskich Żydach oraz dbania o żydowskie dziedzictwo. Jak zwykle najciekawsze były pytania ze strony studentów, które budowały całe nasze spotkanie. Jak zwykle Zduńska Wola pojawiła się nie tylko między wierszami :)

 

IZRAEL ELJASZ MAROKO

Dziś chciałabym napisać o głosie, pięknym głosie, który zakiełkował w Zduńskiej Woli w 1899 roku.

Wtedy to w jednym z domów gdzieś blisko, może na ulicy Sieradzkiej, a może Marszałka Piłsudskiego urodził się Izrael Eljasz Maroko - jeden z najlepszych chazanów świata. Maroko w swej karierze zawodowej pełnił funkcję kolejno kantora w Kaliszu, następnie śpiewał dla gminy w Tarnowie i Bratysławie, by ostatni czas swego życia spędzić w Holandii w Wielkiej Synagodze Amsterdamskiej. 

fot. (c) Yizkor Book of Zduńska Wola, Tel Aviv 1968, s. 92

Prywatnie Izrael Eljasz poślubił Rajzel Nejman, z którą miał czwórkę dzieci. 20 lipca 1943 roku cała rodzina została deportowana i zamordowana w Sobiborze. Przeżył tylko syn Simon Wolf. Wdowa po Simonie Wolfie - Ruth Maroko mieszkająca w Stanach Zjednoczonych przekazała do Instytutu Yad Vashem jedyny zachowany ręczny zapis kompozycji Izraela Eljasza. Zapis wyjątkowy i symboliczny, ponieważ jest to muzyka do Chad Gadji - piosenki śpiewanej na zakończenie sederu na Pesach.

W marcu b.r. podczas wizyty Prezydenta Baracka Obamy w Izraelu Instytut Yad Vashem postanowił podarować Prezydentowi szczególny prezent - faksymile ręcznego zapisu kompozycji Izraela Maroko.

 nagranie pochodzi ze strony http://www.youtube.com/watch?v=c1BHULLv5BY

Oprócz tej jednej kompozycji zachowało się jeszcze coś pięknego - nagranie z Wielkiej Synagogi w Amsterdamie, dzięki któremu możemy usłyszeć głos chazana Maroko i zobaczyć go podczas nabożeństwa. Nagranie pochodzi z około 1930 roku.

                    film pochodzi ze strony  http://www.youtube.com/watch?v=BTMN_QOrdKQ

Społeczność żydowska Zduńskiej Woli była dumna ze swego wielkiego rodaka. Pracując nad Yizkor Book autorzy umieścili w publikacji tekst poświęcony wielkiemu chazanowi, aby na zawsze pozostał w pamięci i sercach tych, którzy nie mogli już powrócić do miasta swego dzieciństwa i młodości.

Dziękuję serdecznie Hetty Berg z Joods Historisch Museum w Amsterdamie za pomoc w dotarciu do kolejnych materiałów i informacji na temat Izraela Maroko.

Managing Jewish Immovable Heritage Conference, Poland, Krakow 2013

W dniach 23-25 kwietnia 2013 roku odbyła się w Krakowie Międzynarodowa konferencja Managing Jewish Immovable Heritage Conference, w której wzięli udział przedstawiciele świata nauki, badacze, rabini, dyrektorzy Muzeów oraz przedstawiciele największych światowych organizacji i fundacji, takich jak: Rotschild Foundation Europe, The David Berg Foundation, The Cahnman Foundation, The American Jewish Joint Distribution Committee, The World Monuments Fund oraz The Taube Foundation, The U.S. Commission for the Preservation of America's Heritage Abroad, FODZ, JCC Kraków, Galicja Jewish Museum, European Council of Jewish Communities. 

Uczestnicy konferencji pochodzący z ponad 20 krajów dyskutowali na temat zachowania i ocalania żydowskiego dziedzictwa zarówno w Polsce, jak i w całej Europie. Przedstawiono zarówno już zrealizowane rozwiązania konserwatorskie dotyczące konkretnych obiektów (synagogi, cmentarze), jak również te będące w procesie rekonstrukcji. Bardzo istotne były nie tylko tematy związane z technikami konserwacji, dokumentacji i dygitalizacji obiektów, ale także tematy społeczne, poruszające kwestie współpracy z lokalnymi społecznościami, władzami miast czy krajów. 

Serdecznie dziękuję Ruth Ellen Gruber 

oraz wszystkim sponsorom 

za zaproszenie mnie do udziału w tej  bardzo ważnej konferencji. 

Konferencja była dla mnie niezwykle inspirującym spotkaniem, nie tylko dzięki któremu mogłam zapoznać się z ciekawymi projektami, pozyskać nową wiedzę. Przede wszystkim te trzy intensywne dni wtoczyły wiatr w moje żagle do kolejnych działań i realizacji projektów, nad którymi obecnie pracuję.

Pragnę wyrazić jednocześnie nadzieję, że tego typu konferencje będą mogły odbywać się częściej w Polsce, gdzie w wielu często małych miastach i miasteczkach wolontariusze od lat starają się ocalić od zniszczenia ostatnie ślady społeczności żydowskich. Nie wolno nam zapominać, że dziedzictwo Żydów polskich jest naszym wspólnym, narodowym dziedzictwem. To część nas i tego kim dziś jesteśmy. To, w jaki sposób dbamy o nasze dziedzictwo dziś wskaże kierunek tego, kim będziemy w przyszłości my, jako społeczeństwo i jako ludzie.

Wiejce na temat konferencji znajdziecie Państwo tutaj: Reports on Managing Jewish Heritage Conference

ZDUŃSKA WOLA UCZCIŁA OFIARY HOLOKAUSTU

Dziękuję serdecznie wszystkim uczestnikom prelekcji na temat Żydów zduńskowolskich, którą miałam zaszczyt poprowadzić w Muzeum Historii Miasta. W lekcji wzięło udział ponad 120 uczniów z ośmiu szkół. Po uroczystości ku pamięci Ofiar Holokaustu, która odbyła się na cmentarzu żydowskim, blisko  30 uczniów ze szkoły w Czechach wzięło udział w spacerze historycznym.

Bardzo serdecznie dziękuję organizatorom uroczystości, Prezydentowi Miasta Zduńska Wola oraz uczniom z Publicznego Gimnazjum nr 1 w Zduńskiej Woli. Kiedy dokładnie 15 lat temu postanowiłam, że pamięć o Żydach zduńskowolskich nie może zaginąć, nie marzyłam, że nadejdzie taki dzień, kiedy wspólnie będziemy czcić Ich pamięć. Dziś spotykaliśmy się już po raz piąty podczas Dnia Holokaustu, by uczcić Ofiary Zagłady. 

Serdecznie zapraszam na spacer historyczny w dniu 24 sierpnia 2013, kiedy to będzie miał miejsce kolejny dzień otwarty cmentarza, w rocznicę likwidacji getta żydowskiego w Zduńskiej Woli.

 

fot.(c) Jolanta Jeziorska, Dziennik Łódzki

fot.(c) Jolanta Jeziorska, Dziennik Łódzki

fot.(c) Jolanta Jeziorska, Dziennik Łódzki

 fot.(c) Janusz Tosik, Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola

fot. (c) Janusz Tosik, Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola

fot. (c) Janusz Tosik, Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola

Dziękuję Jolancie Jeziorskiej z Dziennika Łódzkiego i Januszowi Tosikowi z Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola, że pozwolili mi opublikować ich zdjęcia z dzisiejszych obchodów.

Dzień Holokaustu w Zduńskiej Woli

Zapraszam Państwa serdecznie na prezentację o Żydach zduńskowolskich, 

która odbędzie się w Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola 
dnia 19 kwietnia o godz. 9:00 rano.

O godz. 11:00 na cmentarzu żydowskim odbędzie się uroczystość 
zorganizowana przez Urząd Miasta Zduńska Wola i PG1.

Wszyscy z Państwa, którzy chcieliby po uroczystości zwiedzić ze mną cmentarz 

serdecznie zapraszam. 

Będę czekała na Państwa po uroczystości 
przy pomniku Ku Pamięci Zamordowanych Żydów. 

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OCHRONY ZABYTKÓW

18 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków, który został ustanowiony przez ICOMOS (International Council on Monuments and Sites)

MKiDZN przewiduje, że w tym roku w Polsce dzień ten obchodzony bedzie 18 i 19 kwietnia.

Dzień ten odbywa się pod hasłem "Heritage of Education".  
Zabytki stanowiły i nadal stanowią często miejsca, służące nauce (uniwersytety, biblioteki, szkoły czy też muzea). Dlatego też tegoroczny dzień ochrony zabytków jest jednocześnie dniem celebrującym edukację, jako jedno z zasadniczych ludzkich zadań. 

W dniu 19 kwietnia obchodzimy natomiast Dzień Holokaustu.

Zapraszam Państwa serdecznie na prezentację o Żydach zduńskowolskich, 

która odbędzie się w Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola 
dnia 19 kwietnia o godz. 9:00 rano.

O godz. 11:00 na cmentarzu żydowskim odbędą się obchody Dnia Holokaustu.

Wszyscy z Państwa, którzy chcieliby po uroczystości zwiedzić ze mną cmentarz serdecznie zapraszam. 

Będę czekała na Państwa po uroczystości 
przy pomniku Ku Pamięci Zamordowanych Żydów. 

 -------------------------------------------------------

Na terenie Zduńskiej Woli w sumie tylko dziesięć obiektów zostało wpisanych do tej pory do wojewódzkiego rejestru zabytków:
 

1. kościół par. p.w. Wniebowzięcia MB, ul. Kościelna, 1891, nr rej.: 382/A z 23.08.1991
2. kościół ewangelicko-augsburski, 1866-1868, nr rej.: 410 z 17.05.1976
3. d. plebania ewangelicko-augsburska, ob. Szkoła Muzyczna, 1895, nr rej.: 380 z 17.10.1989
4. d. cmentarz żydowski, ul. Kacza 18, ok. 1828 r., nr rej.: A/101 z 27.12.2010 r. 
5. dom św. Maksymiliana Kolbego (dom tkacki), ul. św. M. Kolbego 9, drewn., XIX, nr rej.: 388/A z 02.05.1991
6. dom, ul. Kościelna 13, 1838, nr rej.: 301 z 30.12.1967 oraz 960-XIII-77
7. dom, ul. Kościuszki 9 (d. pastorówka), 1 poł. XIX, nr rej.: 992 z 30.12.1967
8. dom, ul. Kościuszki 11, 1 poł. XIX, nr rej.: 993 z 30.12.1967
9. budynek liceum sztuk plastycznych, ul. Sieradzka 29, pocz. XX, nr rej.: 318 z 22.02.1985

10. dom, ul. Złotnickiego 6, 1 poł. XIX, nr rej.: 995 z 30.12.1967

Ostatnim wpisanym na listę jest cmentarz żydowski w Zduńskiej Woli. W celu wpisania go na listę, wspólnie z Prof. Danielem Wagnerem przygotowaliśmy dokumentację cmentarza, którą złożyliśmy w Urzędzie Konserwatora Zabytków w 2003 roku. Wtedy jednak nie wnioskowaliśmy o wpisanie cmentarza na listę zabytków. Obawialiśmy się, że restrykcyjne przepisy dotyczące zabytków nie pozwolą nam na kontynuację prac na cmentarzu. Kiedy w 2008 roku została sfinalizowana kwestia odbudowy bramy cmentarnej złożyliśmy wspólnie z Gminą Wyznaniową Żydowską w Łodzi właściwy wniosek. 

Odbudowa bramy była możliwa dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Miasta Zduńska Wola, lokalnym przedsiębiorcom, Organizacji Byłych Mieszkańców Zduńskiej Woli oraz środkom własnym istniejącego wówczas TH Yachad. 

Niestety do dziś, choć minęły już dwa lata, właściwy urząd nie umieścił na bramie cmentarza tabliczki informacyjnej o stanie prawnym obiektu. Dlatego też mam wielką nadzieję, że wkrótce to nastąpi, jak również oznaczone zostaną pozostałe obiekty zabytkowe w Zduńskiej Woli tak, aby mieszkańcy miasta nie zapominali, że choć Zduńska Wola nie stanowi dziedzictwa o światowym charakterze, to jednak wraz ze wszystkimi jej obiektami jest naszym wspólnym, lokalnym dziedzictwem. Tylko dzięki niemu wiemy kim jesteśmy. 

 

brama cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli po odbudowie

fot. (c) Kamila Klauzińska

 brama cmentarza żydowskiego w Zduńskiej Woli przed odbudową

fot.(c) Kamila Klauzińska